การเลี้ยงปูนา
ในเนื้อหาของบล็อคนี้จะนำเสนอเกี่ยวกับเทคนิคการเลี้ยงปูนาให้รอด เริ่มแนะนำให้รู้จักตั้งแต่สายพันธุ์ปูนา ลักษณะปูนาและเพศ การเลือกประเภทของบ่อเลี้ยงปูนา การให้อาหารปูนาในแต่ละวัย อาหารปูนาวัยอนุบาล DIY อย่างง่าย ราคาประหยัด ได้ผลดี การแบ่งประเภทของปูนาตั้งแต่อนุบาล ประถม มัธยม ไปจนถึงพ่อแม่พันธุ์ การดูแลและการเปลี่ยนน้ำ ตลอดจนตลาดรับซื้อปูนา ไปจนถึงการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากปูนาออกสู่ตลาด และอาจจะเสริมในเรื่องของเมนูที่ทำจากปูนาที่น่ารับประทาน
เหตุผลที่เลี้ยงปูนา
เนื่องจากในปัจจุบันปูนาได้มีจำนวนลดน้อยลง การทำนาภาคกลางส่วนมากจะนิยมใช้สารเคมี เช่นพวกยาฆ่าแมลง ทำให้ไม่ค่อยเจอปูนาในแปลงนา ซึ่งต่างจากเมื่อก่อนเราจะพบปูนาจำนวนมากในแปลงข้าว แต่ถ้าเป็นภาคเหนือและอิสานยังมีให้พบเจอปูนาอยู่มากในนาข้าว ชาวนาจะพากันเก็บปูนาเหล่านี้มาทำอาหารและแปรรูปกัน เช่นทำปูดอง หรือทางเหนือจะทำน้ำปู๋(น้ำปู) แต่พอหมดฤดูทำนาแล้ว ปูก็พากันขุดรูจำศีลอยู่แถวดินที่คันนา จึงทำให้การหาปูได้ยากขึ้น ต่างจังหวัดจะเห็นว่าชาวบ้านจะพากันไปขุดปูเพื่อนำไปขายและรับประทาน ด้วยเหตุผลเหล่านี้จึงทำให้ปูที่มีอยู่ไม่เพียงพอต่อความต้องการ ดังนั้นจึงต้องมีการเลี้ยงปูนา และสร้างรายได้ให้กับเจ้าของฟาร์มปูนา จึงกลายมาเป็นอีกธุรกิจหนึ่งที่น่าสนใจ ยกตัวอย่างร้านขายส้มตำขนาดเล็ก ต้องใช้ปูนาดองวันละ 4-5 กิโลกรัมเป็นอย่างน้อย ความต้องการบริโภคมีทุกวัน ดังนั้นปูนาที่มีอยู่ตามทุ่งนาไม่เพียงพอแน่นอน โดยเฉพาะอย่างยิ่งนอกฤดูทำนา (ต่างจังหวัดส่วนมาก ทำนาปีละครั้ง) หาปูได้ยากมาก ต้องรอฤดูฝน ปูจึงจะออกจากรูมาอีกครั้ง
สายพันธุ์ปูนา
ปูนา ภาษาอังกฤษเรียกว่า "Ricefield Crabs" เป็นปูน้ำจืดในวงศ์ Parathelphusidae ในสกุล Somanniathelphusa มักมีแหล่งที่อยู่ในนาข้าวจึงเรียกว่าปูนา
จะพบปูนาแพร่กระจายพันธุ์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงบางพื้นที่ของภูมิภาคเอเชียตะวันออก เนื่องจากปูนาจะกัดกินต้นข้าวที่ปลูก ทำให้ชาวนาต้องมาปักดำหรือปลูกข้าวซ่อม ดังนั้นเกษตรกรไทย ถือว่าปูนาเป็นศัตรูพืชของข้าว และหลายครั้งปูมักจะขุดรูทำให้น้ำรั่วออกมา ทำให้คันนาไม่สามารถเก็บกักน้ำได้ ต้องมาปั้นคันนากันบ่อยครั้ง เนื่องด้วยปูนามีจำนวนเยอะและหาง่ายทำให้ชาวนาจับปูมาเป็นอาหารและแปลงรูปถนอมอาหารจากปูนา เก็บไว้กินนานนับปี ช่วยให้ประหยัดค่าใช้จ่าย ราคาถูก เป็นอีกแนววิถีชีวิตผู้คนในชนบท
ในประเทศไทยพบมี 8 ชนิด ในภาคต่าง ๆ ดังนี้
1. Somanniathelphusa Germaini พบใน 27 จังหวัดคือ คือ ภาคกลาง 22 จังหวัด ภาคตะวันตก 2 จังหวัด ภาคตะวันออก 1 จังหวัด ภาคใต้ 1 จังหวัดและภาคเหนือ 1 จังหวัด
2. Somanniathelphusa Bangkokensis พบใน 18 จังหวัดคือ คือ ภาคกลาง 8 จังหวัด ภาคตะวันตก 4 จังหวัด ภาคตะวันออก 2 จังหวัด และภาคใต้ 13 จังหวัด
3. Somanniathelphusa Sexpunetata พบใน 19 จังหวัดคือ คือ ภาคกลาง 1 จังหวัด ภาคตะวันตก 1 จังหวัด ภาคตะวันออก 4 จังหวัด และภาคใต้ 13 จังหวัด
4. Somanniathelphusa Maehongsonensis เป็นปูชนิดใหม่ ที่พบในแห่งเดียวในจังหวัดแม่ฮ่องสอน
5. Somanniathelphusa Fangensis เป็นปูชนิดใหม่ที่พบในจังหวัดลำปางและเชียงใหม่
6. Somanniathelphusa Denchaii เป็นปูชนิดใหม่ที่พบใน อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่
7. Somanniathelphusa Nani เป็นปูชนิดใหม่ล่าสุดที่พบในจังหวัดน่าน
8. Somanniathelphusa Dugasti (หรือ Esanthelphusa Dugasti ในอดีต) พบใน ภาคกลาง 10 จังหวัด ภาคตะวันตก 3 จังหวัด ภาคตะวันออก 3 จังหวัด และภาคเหนือ 9 จังหวัด และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 16 จังหวัด
ปูนาในธรรมชาติจะพบมากในช่วงฤดูฝน ซึ่งเป็นฤดูที่อุดมสมบูรณ์ ปูจะออกมาจากรูเพื่อหากินและผสมพันธุ์ ดังนั้นการผสมพันธุ์และวางไข่เพียงปีละ 1 ครั้งเท่านั้น โดยช่วงเดือนกุมภาพันธ์-กรกฎาคม ปูนาตัวเมียเมื่อผสมพันธุ์แล้วจะขุดรูให้สูงกว่าระดับน้ำ เพื่อเตรียมอุ้มไข่และจะไม่ลอกคราบจนกว่าไข่จะฟักเป็นตัว
ปูนาส่วนใหญ่จะออกหากินในเวลากลางคืน ใช้การลอกคราบราว 13-15 ครั้ง หลังจากฟักเป็นตัว ใช้เวลาประมาณ 6-8 เดือนจึงโตเต็มวัย
ลักษณะของปูนา
ปูนาธรรมชาติจัดเป็นปูน้ำจืด เนื่องจากอาศัยอยู่ตามทุ่งนา ซึ่งจะแตกต่างจากปูลำห้วยอย่างชัดเจนทั้งกายภาพและวิถีชีวิต ปูนามีลักษณะของกระดองโค้งนูน แต่ผิวเรียบมัน สีโดยรวมของปูนาจะเป็นสีม่วงดำ(กระดอง ก้าม และขา) บางสายพันธุ์จะมีสีเหลืองอมส้มที่ก้ามด้วย ตัวผู้จะมีก้ามข้างใดข้างหนึ่งที่ใหญ่กว่าอีกข้างอย่างชัดเจน ตัวเมียจะมีขนาดของก้ามทั้งสองใกล้เคียงกัน แต่ถ้าให้พิจารณาเรื่องเพศที่ชัดเจนต้องดูที่หน้าท้องของปู บางคนเรียกจับปิ้ง/จะปิ้ง/ตะปิ้ง เพศผู้จะมีจับปิ้งที่แยกกันคล้ายกับซิกแพค แต่เพศเมียจะมีจับปิ้งเป็นแผ่นเดียวกันหุ้มที่หน้าท้อง สำหรับการเก็บไข่และอุ้มลูกปู
ปูนาตัวผู้ 👇
ปูนาตัวเมีย 👇
จับปิ้งทั้งปูนาตัวเมียและตัวผู้จะแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัดเจน
บทความต่อไปจะเป็นการนำเสนอบ่อเลี้ยงปูนาประเภทต่างๆที่นิยมเลี้ยงกันในบ้านเรา อย่าลืมมาติดตามกันต่อนะจ๊ะ
